Nieuwe Arbowet rekent op werkgever én werknemer

Blog van Ben Vlogtman, bedrijfsarts en projectleider van de overgang naar de nieuwe Arbowet.

Op 1 juli is de nieuwe Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) van kracht geworden. Die lijkt streng, maar is vooral bedoeld om veilig werken te stimuleren. De overheid wil dat werkgevers én werknemers hier samen de schouders onder zetten.

Het vernieuwen van de Arbowet wekt de indruk dat het slecht is gesteld met arbeidsomstandigheden in Nederland. Niets is minder waar: de Nederlandse werkvloer is een van de veiligste ter wereld. Bovendien spannen tal van bedrijven zich in voor gezondheid van hun personeel, uit de overtuiging dat dit bijdraagt aan een laag verzuim, minder kosten en hogere productiviteit.

Burn-out
Toch is er meer nodig om de Nederlandse werkvloer veilig en gezond te houden. Het gemiddeld ziekteverzuim daalde nauwelijks meer de afgelopen jaren. Het langdurig verzuim stijgt zelfs, vooral onder oudere werknemers. Het aantal arbeidsongevallen (een kwart miljoen per jaar) is nog altijd hoog. Het aantal gevallen van burn-out neemt toe met zo’n drie procent per jaar.

Verklaarbaar is deze ontwikkeling wel. De crisis heeft bedrijven genoodzaakt om op de kosten te letten, met alle risico’s voor werkdruk en veiligheid van dien. Daarnaast moeten medewerkers langer doorwerken, waardoor ook de kwetsbare ouderen langer in het arbeidsproces blijven. De laatste tijd doemen weer andere knelpunten op: personele onderbezetting en een grotere mobiliteit op de arbeidsmarkt. Die gaan ten koste van routine en kennis van processen, die ook de veiligheid raken. Extra alertheid is daarom geboden.

3 opvallende wijzigingen
De overheid hoopt dat de nieuwe Arbowet hieraan bijdraagt. Drie opvallende veranderingen zijn er ten opzichte van de voorganger. Ten eerste moeten alle werkgevers voortaan een bedrijfsarts inschakelen (dat was vroeger vrijwillig). De wet geeft de bedrijfsarts veel ruimte om te kijken naar het voorkomen van verzuim.

Ook nieuw is de verplichting van de werkgever om werknemers te betrekken bij het inrichten van het veiligheidsbeleid in de organisatie. Zo moet de ondernemingsraad mede bepalen hoe de rol van preventiemedewerker eruit ziet en wie deze functie gaat bekleden. En tenslotte verandering nummer drie: er volgen sancties als werkgevers zich niet houden aan deze verplichtingen.

Duurzame inzetbaarheid
Het is echter niet de bedoeling dat het straks boetes gaat regenen. Organisaties hebben een jaar de tijd om zich aan te passen aan de wet. Voor sommige werkgevers is dat niet nodig, omdat ze nu reeds voldoen aan de eisen. Anderen moeten nog even goed nadenken over veilig werken. Zij blijven vrij om een arbobeleid te voeren dat past bij hun organisatie.

De Arbowet is bovenal bedoeld als handvat voor werkgever én werknemer om de organisatie gezamenlijk veiliger en gezonder te maken. Alle partijen hebben er baat bij als verzuim daalt en duurzame inzetbaarheid toeneemt. Dat ze nu extra worden aangespoord, past bij de noodzaak om een tandje bij te zetten.