Vijf tips voor een succesvol preventiebeleid

Verzuim van werknemers kan verschillende oorzaken hebben, zoals ziekte, een (bedrijfs)ongeval of psychische klachten. Om verzuim te voorkomen kunt u als werkgever preventief aan de slag door te kijken naar de risico’s op de werkvloer. Een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) is de kapstok en de toetssteen voor een succesvol preventiebeleid. Hoe legt u nu een solide basis binnen uw organisatie? We geven vijf tips.

1. Zorg voor commitment van de top

Directie en management moeten zich expliciet uitspreken over het belang van preventie en het belang van de voorgestelde maatregelen. Ontbreekt dit commitment, dan wordt het bij de uitvoering trekken aan een dood paard. De RI&E wordt een papieren tijger, de preventiemedewerker een tandeloze krijger. Maar commitment van de directie: hoe krijg je dat? Het begint er bijvoorbeeld mee dat een preventiemedewerker de verantwoordelijkheid die het management hierin draagt duidelijk onder de aandacht brengt. De werkgever is tenslotte primair verantwoordelijk voor prettige, gezonde en veilige omstandigheden, niet de preventiemedewerker! Ook de bedrijfscultuur is belangrijk. Veel bedrijven zijn al intrinsiek gemotiveerd om goed voor hun medewerkers te zorgen, ook omdat personeel voor hen een groot kapitaal vertegenwoordigt. Als de motivatie om te werken aan verbetering van de veiligheid en gezondheid nog niet ‘in de genen’ zit, werkt het soms om het management de ‘schadelast’ van een ongeval of arbeidsgebonden verzuim voor te rekenen.

2. Maak gebruik van de macht en kracht van de OR

De OR is vanuit zijn wettelijke plicht nauw betrokken bij het preventiebeleid. Bij kleinere organisaties heeft de PVT deze rol, bij grotere organisaties is er vaak ook een aparte VGW-commissie. Het wordt nog wel eens vergeten, maar de OR is een belangrijke bondgenoot bij het optuigen van een succesvol preventiebeleid. De OR voert op regelmatige basis overleg met de directie. En kan dan telkens weer aandacht vragen voor risico’s en voor preventie. Zoek daarom het contact en de dialoog met deze sleutelspeler.

3. Bepaal het ambitieniveau samen met directie en OR

Bij het preventiebeleid is het van belang om het ambitieniveau te bepalen. Wil de organisatie zorgen dat er geen ongelukken plaatsvinden en dat de Inspectie SZW geen boetes kan opleggen? Of is de organisatie ambitieus en is het doel dat gezond en veilig werken bij iedereen in hoofd en hart komt te zitten? Maak samen met directie en OR de keuze. Wat is het huidige en toekomstige ambitieniveau? Wanneer en hoe gaan we dat bereiken?

4. Focus naast veiligheid en gezondheid juist ook op welzijn

Bij het opstellen van een RI&E krijgt veiligheid krijgt van oudsher veel aandacht. Logisch: het gaat hierbij om risico’s die directe gevolgen kunnen hebben, zoals ongevallen. Toch omvat preventiebeleid veel meer dan veiligheid. Ook gezondheid en welzijn zijn cruciale componenten. Zeker het welzijn – tegenwoordig vaak psychosociale arbeidsbelasting (PSA) genoemd – wordt nog wel eens onderbelicht. Denk hierbij aan werkdruk, omgangsvormen, toekomstonzekerheid en arbeidsverhoudingen. Juist op de langere termijn kunnen PSA-risico’s tot grote schade leiden, zoals een burn-out.

Gegevens van TNO en Inspectie SZW maken duidelijk dat psychische aandoeningen steeds grotere veroorzakers zijn van verzuim. De grootste PSA-risico’s spelen in de sectoren onderwijs, openbaar bestuur, zorg en welzijn, transport en logistiek en de horeca. Toch besteden bedrijven in deze sectoren in hun RI&E nog steeds relatief weinig of geen aandacht aan mentale gezondheid.

5. Bedenk dat menselijk gedrag de zwakste schakel is

In veel organisaties is het voorzieningenniveau voor medewerkers goed op orde. Er zijn beschermingmiddelen, de machines en arbeidsmiddelen zijn veilig ingericht en opgesteld. De mens is daarmee de potentiële zwakke schakel geworden. Immers: als er een goede stoel beschikbaar is, moet die nog wel goed afgesteld worden. Bij arbeidsongevallen is er vrijwel altijd een gedragscomponent, zo blijkt uit onderzoek. Gemakzucht, nalatigheid, maar ook onbekendheid met risico’s kan grote nadelige gevolgen hebben.

Meer informatie

Wilt u meer weten over hoe u zelf een veilige en gezonde werkomgeving creëert? En wat een RI&E voor uw verzuim kan betekenen? Download ons whitepaper of bekijk hier meer informatie over het uitvoeren en toetsen van een RI&E.