Waarom familie van verslaafden ook aandacht verdient

Blog van Marcel Hienekamp, werkzaam als behandelaar en GGZ-agoog bij Rodersana, onderdeel van Zorg van de Zaak Netwerk.

Verslaafden hebben hulp nodig, die erkenning leeft breed. Minder aandacht is er voor gezin en familie van de verslaafden. Zij nemen de zorg voor verslaafden op zich. Die rol is vaak zo zwaar dat ook hun functioneren onder druk staat, zowel privé als in het werk.

Honderdduizenden verslaafden telt ons land. Dat zijn niet alleen alcoholisten en drugsgebruikers. Ook medicijnen, gamen, gokken en zelfs seks kunnen leiden tot ernstige verslaving, waar het functioneren onder lijdt. Dit leidt tot schade, ook bij werkgevers, in de vorm van verzuim, productiviteitsverlies en verminderde kwaliteit. Werkgevers die streven naar een gezonde werkomgeving met weinig uitval en duurzame inzetbaarheid, hebben daarom baat bij een beleid dat  de helpende hand reikt aan verslaafde medewerkers.

Maar de schade is ook groot bij de naaste omgeving van de verslaafde: gezin, familie en soms ook vrienden en collega’s. Zij bieden de meeste zorg, ook na behandeling van de verslaafde.  De meeste verslaafden roepen echter geen professionele hulp in, ondanks de schade die zij zichzelf en hun omgeving berokkenen. Doordat de naasten het huishouden, de financiën en de administratieve verplichtingen overnemen, kunnen verslaafden zich nog lang staande houden in de maatschappij. Zelfs als hun gedrag steeds verder ontspoort.

Gemanipuleerd
Deze zorg is zwaar voor de naaste omgeving. Familie en vrienden worden gemanipuleerd door de verslaafde naaste, die via hen aan drugs probeert te komen. En de kans dat de verslaafde zichzelf of anderen iets aan doet, ligt altijd op de loer.

De honderdduizenden mantelzorgers van verslaafden zijn niet op deze zorg voorbereid. Ze zijn er niet voor opgeleid, ze worden er evenmin voor beloond en op begrip durven ze ook niet te rekenen. Velen hebben het gevoel er alleen voor te staan. Geen wonder dat maar liefst 95 procent van deze naasten zelf psychische klachten ervaart. Vooral als gevolg van stress, waardoor zij ook steeds moeizamer functioneren, zowel privé als in het werk. Daarom is het nodig dat er ook voor deze groep van mantelzorgers meer ondersteuning komt.

Sterke ondersteuningsprogramma’s
Hoewel het leed van de honderdduizenden mantelzorgers van verslaafden groot is, wordt deze groep mensen maar weinig houvast geboden. Er zijn organisaties die hulpprogramma’s voor  naasten aanbieden, maar de informatie daarover is vaak nog gering en de stap er naartoe is vol met angst, onder andere vanwege het stigma wat er aan verslaving wordt toegekend.

De noodzaak van een veel sterker ondersteuningsprogramma voor naasten van verslaafden is groot. Naasten moeten in staat worden gesteld om de mantelzorg op verantwoorde wijze te kunnen bieden, of verslaafden nu binnen of buiten het professionele zorgcircuit staan. Zulke ondersteuning maakt dat verslaving en de psychische belasting van naasten een beter beheersbaar vraagstuk gaan worden, met een goede, stevige plaats in de samenleving.