De gezonde kant van nachtwerk

Het is nodig, nuttig en soms ook prettig. Maar het is ook riskant. Het vraagt meer van het lichaam dan werk overdag. Terwijl met een paar aanpassingen nachtwerk net zo gezond kan zijn als dagwerk.

Van verpleegsters tot vrachtwagenchauffeurs, nachtwerk komt voor in veel beroepen. 16 procent van de Nederlandse beroepsbevolking werkt regelmatig ’s nachts. Doorgaans tegen iets betere arbeidsvoorwaarden dan de dagwerkers, dus is er aan nachtwerkers geen tekort. Sommigen vinden het prettig om overdag wat vaker thuis te zijn. Vooral in gezinnen met jonge kinderen is nachtwerk handig. En sommige nachtwerkers nemen er overdag graag een baantje bij. Werkgevers zijn er ook blij mee, want er is nu eenmaal de vraag van de klant die koning is.

De keerzijde is dat nachtwerk niet zo goed is voor de gezondheid. Een omgekeerd dag- en nachtritme kan tot slaapproblemen leiden en daardoor gebrek aan herstel. Tal van afgeleide aandoeningen kunnen zich voordoen, van spijsverteringsklachten tot hart- en vaatziekten, diabetes en depressie.

Ga in gesprek
Veel werkgevers vinden het moeilijk om hierover in gesprek te gaan met hun nachtwerkers. Want hoe moet je het gesprek aangaan over slapen? Dat voelt al snel als een schending van privacy. Toch is dit nodig, want de werkgever is verplicht om risico’s van het werk te inventariseren en vast te leggen in een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Die risico’s kunnen leiden tot hoog verzuim, waardoor het ook een probleem wordt voor de werkgever.

Wat helpt is om de nachtwerker van advies te voorzien over werken in de nacht. Bijvoorbeeld door het geven van voedingsadvies. Vermijd zware kost in de nacht. Dan staan de darmen namelijk op ruststand. Licht voedsel valt daardoor beter dan een kroket of een pizzapunt. Regel dus als werkgever dat er gezonde maaltijden beschikbaar zijn voor de nachtwerkers. Wijs hen op het belang om scherp te blijven tijdens het werk.

Beweging
Andere goede raad voor nachtwerkers is om in beweging te blijven. Dankzij de sterk ontwikkelde automatisering, bewegen nachtwerkers zich eenzijdig of onvoldoende. Wijs hen op het belang van een goede conditie. Op de fiets naar het werk in plaats van met de auto maakt al een groot verschil.

Slapen
Natuurlijk is informeren over goed slapen ook belangrijk. Slapen overdag wordt vaak verstoord door licht en geluid. Er zijn werkgevers die daarom verduisteringsgordijnen aanbieden voor in de slaapkamer van hun medewerker. Een kort dutje doen voor aanvang van het werk helpt om alerter aan je dienst te beginnen. Benadruk verder dat alcohol en nachtwerk slecht samengaan. Bied ten slotte preventief medisch onderzoek aan om te controleren of de gezondheid van nachtwerkers niet achterop raakt. Bewustwording, praktische tips, een goede conditie en een vinger aan de pols maken dat nachtwerk voor veel mensen te doen is.